|
ارائه مدل فرزندپروری مبتنی بر تربیت معنوی با تأکید بر ساحت‌های وجودی انسان
|
فهیمه قهوه چی الحسینی   ، خدابخش احمدی* ، مسعود آذربایجانی |
| مرکز تحقیقات علوم شناختی و رفتاری، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران ، kh_ahmady@bmsu.ac.ir |
|
|
چکیده: (1006 مشاهده) |
زمینه و هدف: تربیت معنوی به عنوان یکی از ابعاد بنیادین تعلیم و تربیت، نقش اساسی در شکوفایی فطرت الهی انسان و دستیابی او به حیات طیبه ایفا می‌کند. با وجود تأکید نظریه‌های مختلف بر اهمیت فرزندپروری، بسیاری از این دیدگاه‌ها از توجه به ساحت‌های عمیق وجودی انسان غفلت ورزیده‌اند. پژوهش حاضر با هدف ارائه مدل فرزندپروری مبتنی بر تربیت معنوی با تأکید بر سه ساحت وجودی حس، خیال و عقل انجام شد.
روش‌ها: این مطالعه با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و تکنیک دلفی انجام شد. جامعه مورد مطالعه شامل منابع مکتوب اعم از کتب و مقالات علمی در پنج حوزه تخصصی روانشناسی، جامعه‌شناسی، فلسفه، ادبیات عرفانی و متون اسلامی بود. نمونه‌گیری به صورت هدفمند و با روش نمونه‌گیری متوالی از نوع نظری انجام گرفت. فرایند گردآوری و تحلیل داده‌ها در سه گام شامل مرور نظام‌مند ادبیات و استخراج مؤلفه‌ها، اعتبارسنجی با روش دلفی توسط ۱۰ متخصص و تدوین مدل نهایی انجام شد. برای تعیین روایی محتوایی از شاخص‌های CVR و CVI استفاده گردید.
یافته‌ها: از مجموع ۸۷ منبع بررسی‌شده، مؤلفه‌های مرتبط با تربیت معنوی در دو محور اهداف و پیامدهای تربیتی استخراج و در سه ساحت حس، خیال و عقل طبقه‌بندی گردید. در ساحت حس، اهدافی همچون بلوغ عاطفی، مهارت‌های اجتماعی و تسلط بر محیط با پیامدهایی نظیر رشد جسمی و عاطفی، مسئولیت‌پذیری عملی و هویت اجتماعی شناسایی شد. در ساحت خیال، اهدافی مانند خودشکوفایی، قرب الهی و معرفت شهودی با پیامدهای تقوا، خلاقیت و سعادت معنوی به دست آمد. در ساحت عقل، اهداف پرورش تعقل، شناخت نظم جهان و تشخیص خوب از بد با پیامدهای شکوفایی عقل، عدالت‌محوری و تکامل جامعه همراه بود. نتایج اعتبارسنجی نشان داد که ۴۷ مؤلفه از ۴۸ مؤلفه (9/97 درصد) دارای CVR بالاتر از 0/62 و CVI بالاتر از 0/79 بودند که بیانگر روایی محتوایی مطلوب مدل است. بالاترین مقادیر مربوط به مؤلفه‌های خداگونه شدن و قرب الهی 0/95 CVI = و پرورش ذهن، اندیشه و تعقل 0/90 CVR = بود.
نتیجه‌گیری: مدل ارائه شده نشان می‌دهد که تربیت معنوی زمانی به طور کامل محقق می‌شود که پرورش متوازن و هماهنگ هر سه ساحت حس، خیال و عقل مورد توجه قرار گیرد. این مدل می‌تواند به عنوان چارچوبی نظری و عملی برای والدین، مشاوران و نظام آموزشی در جهت تربیت نسلی متعالی و دارای سلامت معنوی مورد استفاده قرار گیرد. |
|
| واژه‌های کلیدی: تربیت معنوی، فرزندپروری، ساحت‌های وجودی، حس، خیال، عقل، سلامت معنوی |
|
|
متن کامل [PDF 596 kb]
(243 دریافت)
|
نوع مطالعه: مروری |
موضوع مقاله:
سلامت معنوی
دریافت: 1404/12/5 | پذیرش: 1404/12/25 | انتشار: 1404/12/29
|
|
|
|
|
|
